„Życie to walka, a nie choroba” – T. Szasz

7freuds
17 kwietnia 2012, kategoria: Ogólne

Fotografia Thomasa Szasza

Tytuł wyraża pogląd na depre­sję Tho­masa Sza­sza (wywiad z nim można prze­czy­tać w dru­gim nume­rze pisma „Trans­wi­zje”). Twier­dzi on, że cho­roba ta prze­ja­wia się dys­funk­cją w ciele, a nie w zachowaniu.

Depresja – podob­nie jak inne jed­nostki psy­chia­tryczne – jest dia­gno­zo­wana na pod­sta­wie obja­wów obser­wo­wa­nych wła­śnie w zacho­wa­niu lub w okre­ślo­nym sta­nie, w jakim jest czło­wiek – np. stan anhe­do­nii, czyli nie­moż­li­wo­ści doświad­cza­nia przy­jem­no­ści. Tak dia­gno­zo­wana nie jest według tego psy­chia­try cho­robą, a przy­naj­mniej nie w jego rozu­mie­niu tego poję­cia. Może być cho­robą raczej w meta­fo­rycz­nym sen­sie. T. Szasz sta­wia więc pyta­nie: „Skoro depre­sja nie jest cho­robą, to czy zasadne jest w takim razie lecze­nie pacjen­tów w szpi­ta­lach psy­chia­trycz­nych wbrew ich woli?”. Dys­ku­sję na ten temat można zna­leźć w deba­cie zaty­tu­ło­wa­nej "Czy depresja jest chorobą?".

Innym waż­nym zagad­nie­niem, które Szasz poru­sza w wypo­wie­dziach, jest kwe­stia takich dole­gli­wo­ści natury psy­chicz­nej, jak lęk paniczny lub bar­dzo głę­boki smu­tek. Według niego przy­pa­dło­ści te od zawsze były czę­ścią życia czło­wieka. Radze­nie sobie z nimi wymaga wysiłku, ale jest to moż­liwe bez pomocy leków lub innych, jesz­cze bar­dziej destruk­cyj­nych sub­stan­cji, jak np. alkohol. Choć bar­dzo utrud­niają, wręcz umoż­li­wiają codzienne funk­cjo­no­wa­nie, są skraj­nym odcie­niem emo­cji, a te są prze­cież czę­ścią czło­wie­czeń­stwa i waż­nym dro­go­wska­zem. W zachod­niej kul­tu­rze można zaob­ser­wo­wać dąże­nie do ide­ału, postrze­ga­nego jako brak cier­pie­nia, bólu, lęku i smutku. Wyklu­cze­nie tych aspek­tów z życia wydaje się jed­nak być nie­moż­liwe, a wspo­mniane dąże­nie pochła­nia ener­gię, która mogłaby zostać spo­żyt­ko­wana na zro­zu­mie­nie sie­bie i rozwój.

Poza dys­ku­sją co jest cho­robą, a co nie, toczy się stara jak świat debata o tym, co można uznać za psy­chozę (rozu­mianą jako prze­jaw cho­roby psy­chicz­nej). Jak pisze Grof (za: Sie­ra­dzan, 2004, s. 29):

Wedle norm zachod­niej psy­chia­trii prze­ży­cia i zacho­wa­nie sza­ma­nów, indyj­skich jogów lub sadhów oraz poszu­ki­wa­czy ducho­wych z innych kul­tur w zupeł­no­ści wystar­cza do zdia­gno­zo­wa­nia psychozy.

Ana­lo­gicz­nie wschodni mędrzec z Indii uwa­żałby za objawy kom­plet­nego sza­leń­stwa te same nie­na­sy­cone ambi­cje, bez­ro­zumne dąże­nia kom­pen­sa­cyjne, zauro­cze­nie tech­niką, współ­cze­sny wyścig zbro­jeń, wza­jem­nie wynisz­cza­jące wojny lub rewo­lu­cje i zamieszki, które zaczy­nają sta­no­wić normę za Zachodzie.

Podob­nie też nasza mania linio­wego postępu i „nie­ogra­ni­czo­nego wzro­stu”, lek­ce­wa­że­nie kosmicz­nych cykli, zanie­czysz­cze­nie tak żywot­nych zaso­bów jak woda, gleba i powie­trze oraz prze­kształ­ce­nie tysięcy kilo­me­trów kwa­dra­to­wych lądu w beton i asfalt (…) zosta­łoby uznane za zupeł­nie nie­zro­zu­miałe i groźne masowe sza­leń­stwo przez rdzen­nego Ame­ry­ka­nina lub indiań­skiego sza­mana z Meksyku.

Względ­ność takich pojęć jak sza­leń­stwo, cho­roba psy­chiczna i nor­mal­ność, skła­nia do reflek­sji i anga­żuje mię­dzy innymi takie obszary jak psy­chia­tria, psy­cho­lo­gia, poli­tyka, kul­tura i reli­gia. Nie­stety czę­sto nie jest to w inte­re­sie grup nasta­wio­nych na użyt­ko­wa­nie osoby ludz­kiej, więc ciężko tu o dys­ku­sję, która owo­co­wa­łaby zmianą.

Lite­ra­tura źródłowa
  • Szasz, T. „Życie nie jest cho­robą”, Trans­wi­zje, nr 2/​2012, s. 4–6
  • Sie­ra­dzan J., „Sza­leń­stwo w reli­giach świata”, Wydaw­nic­two Wanda, Kra­ków: 2004

Jeśli chcesz otrzymywać informacje o nowych komunikatach, artykułach i wydarzeniach ze świata psychologii i psychoterapii, zaprenumeruj nasz newsletter.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Komentarz

Możesz użyć następujących znaczników HTML i atrybutów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>
 
Aby dodać komentarz, użyj poniższego formularza i przepisz wyrazy z obrazka:

 
report